Rotator Kılıf (Manşet) Tendonları Ne İşe Yarar ve Neden Yırtılır?
Omuz eklemini çepeçevre saran ve kürek kemiğinden başlayıp kol kemiği başına yapışan dört ana kasın (Supraspinatus, İnfraspinatus, Teres Minör ve Subskapularis) oluşturduğu tendon yapısına Rotator Kılıf (Rotator Manşet) adı verilir. Bu tendon grubu kolumuzu yukarı kaldırmamızı, yana açmamızı, başımızın arkasına ve sırtımıza götürmemizi sağlarken aynı zamanda kol kemiği başını yuvanın merkezinde tutar.
Genç yaşlarda düşme, ağır kaldırma veya spor yaralanmalarıyla akut olarak yırtılabildiği gibi; 40 yaş sonrasında omuz çatısı altındaki kemik çıkıntısının (akromiyon) tendonları sıkıştırması (impingement) ve tendon kanlanmasının azalması sonucu zamanla yıpranarak yırtılabilir. En belirgin şikayet, gece uykudan uyandıran omuz ve kol ağrısı ile kolu yukarı kaldırırken yaşanan güç kaybıdır.
Rotator Tendon Yırtığı Ne Zaman Ameliyat Edilmelidir?
İstanbul Şişli / Nişantaşı’ndaki özel muayenehanemizde Prof. Dr. Nevzat Selim Gökay tarafından yapılan omuz kas gücü testleri ve yüksek çözünürlüklü MR incelemesi sonrasında şu durumlarda cerrahi tamir planlanır:
- MR görüntülemesinde tam kat (full-thickness) veya %50’yi aşan yüksek dereceli kısmi rotator tendon yırtığı saptanması
- Gece uykuyu bölen ve ilaç/fizik tedavi/enjeksiyonlarla geçmeyen omuz ağrısı
- Kolunu yukarı kaldırırken, giyinirken veya saç tararken belirgin güçsüzlük ve takılma yaşanması
- Yırtık tendonun zamanla geri çekilmesini (retraksiyon) ve kasın yağlı erimesini (atrofi) önlemek için erken onarım gereken hastalar
Çift Sıra (Double-Row Suture Bridge) Artroskopik Tamir Teknolojisi
Tendon kemiğe dikildiğinde biyolojik olarak sağlam kaynayabilmesi için tendonun kemik üzerindeki orijinal yapışma alanına (footprint) tam yüzey temasıyla bastırılması gerekir. Prof. Dr. Nevzat Selim Gökay tarafından uygulanan Çift Sıra Köprüleme (Double-Row) Tekniğinde, hem iç sıraya hem dış sıraya yerleştirilen biyolojik çapalarla tendon kemiğe geniş bir yüzey boyunca sabitlenir; böylece yeniden yırtılma riski en aza indirilir.
Rotator Kılıf (Manşet) Tendon Yırtığı Nedir?
Omuz eklemimize hareket yaptırmamızı sağlayan tendon grubu, Rotator kılıf adı verilen 4 adet tendonun oluşturduğu bir yapıdır. Genç yaşlarda şiddetli bir zorlanma sonrasında, ilerleyen yaşlarda omuz sıkışma hastalığı nedeniyle yıpranmış tendonda basit bir hareketle, rotator kılıf tendonları yırtılabilir. Eğer yırtığın boyutu, omuz fonksiyonlarını etkileyecek düzeyde ise mutlaka tamir edilmelidir. Tamir edilmediği taktirde, ilerleyen dönemde omuz biyomekaniği bozulacak ve telafisi daha zor olan durumlara yol açacaktır.
Rotator Tendon Tamiri Cerrahi Yöntemleri
Omuz rotator kılıf tendonunun tamiri cerrahisi 3 şekilde gerçekleştirilebilir;
Açık Rotator Tendon Tamiri, günümüzde çok nadiren tercih edilen bir tekniktir. En çok tercih edilen yöntemler Artroskopik veya Artroskopik asiste Mini-Açık Rotator Tendon Tamiridir. Doktorunuz sizin için uygun olan tekniği ameliyat öncesinde size bildirecektir.
Artroskopik Çift Sıra Tamir Tekniği
Artroskopik işlem esnasında, yapılan iki veya üç adet küçük kesiler vasıtasıyla, eklem içerisine yerleştirilen özel bir kamera (artroskop) ve artroskopik cerrahi aletler kullanılır. Artroskop vasıtasıyla elde edilen görüntülerin aktarıldığı ekran vasıtasıyla cerrah ameliyatı gerçekleştirir. Mini-Açık teknikte ise cerrahi artroskopi giriş insizyonlarından birisinin 3-4 cm uzatılması ile gerçekleştirilir. Her iki teknikte de ameliyat sonrasındaki süreç değişkenlik göstermemektedir. Her iki yöntemde de rotator kılıfın tamirinde, doktorunuz çift sıra tamir tekniğini kullanmaktadır. Bu teknik daha sağlam bir tespit olanağı sağlamaktadır.
Ameliyat Sonrası Rehabilitasyon ve İyileşme Süreci
Ameliyattan sonra toplam 6 (altı) hafta süreyle kolunuzu gövdenize sabitleyen bir omuz kol askısı kullanmanız gerekecektir. Bu sürenin doktorunuz tarafından belirlenecek ilk kısmında askınızı yastık destekli kullanmanız istenecektir. Bu süre zarfında aktif olarak kolunuzu hareket ettirmemeniz istenmekle beraber, doktorunuz ve fizyoterapistinizin size vereceği pasif egzersizler aşama aşama arttırılacaktır.
Ameliyatın 2. (ikinci) haftasında, dikişleriniz alınacaktır. İkinci haftadan itibaren fizyoterapistinizin özellikle eklem hareket açıklığı egzersiz şekillerini size uygulatacağı bir döneme gireceksiniz.
Ameliyatın 6. (altıncı) haftasından itibaren omuz kol askısı tamamen çıkartılacak ve artık aktif güçlendirme egzersizlerinin de olduğu bir fizyoterapi süreci başlayacaktır. Artık kolunuzu günlük aktivitelerinizde kullanabilirsiniz.
Ameliyatın 3. (üçüncü) ayında tüm sportif faaliyetlerinize dahil geri dönmenize izin verilecektir…
Artroskop vasıtasıyla elde edilen görüntülerin aktarıldığı ekran vasıtasıyla cerrah ameliyatı gerçekleştirir. Mini-Açık teknikte ise cerrahi artroskopi giriş insizyonlarından birisinin 3-4 cm uzatılması ile gerçekleştirilir. Her iki teknikte de ameliyat sonrasındaki süreç değişkenlik göstermemektedir. Her iki yöntemde de rotator kılıfın tamirinde, doktorunuz çift sıra tamir tekniğini kullanmaktadır. Bu teknik daha sağlam bir tespit olanağı sağlamaktadır.
Rotator kılıf cerrahisinde kullandığımız kapalı kamera yöntemi hakkında Omuz Artroskopisi ve omuz instabiliteleri için Tekrarlayan Omuz Çıkığı Cerrahisi sayfalarımıza göz atabilirsiniz.
Hafta Hafta Rehabilitasyon ve İyileşme Takvimi
- 1. Gün: Ameliyat sonrası yastıklı omuz kol askısı takılır; el bileği ve dirsek egzersizleriyle hasta ertesi gün ağrısız taburcu edilir.
- 2. Hafta: İstanbul Nişantaşı muayenehanemizde dikişler alınır ve fizyoterapist eşliğinde pasif eklem hareket açıklığı egzersizlerine başlanır.
- 6. Hafta: Omuz kol askısı tamamen bırakılır; aktif kol kaldırma egzersizlerine ve günlük aktivitelere geçilir.
- 3. Ay: Dirençli kas güçlendirme tamamlanır ve yüzme dahil tüm sportif faaliyetlere dönülür.
Ameliyat Öncesi Hazırlık ve Ameliyat Sonrası Dikkat Edilmesi Gereken Altın Kurallar
Ortopedik cerrahide mükemmel bir sonucun yarısı ameliyathanede uygulanan yüksek teknolojili ve titiz cerrahi tekniğe, diğer yarısı ise ameliyat öncesi hazırlık ve ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin doğru yönetilmesine bağlıdır. İstanbul Şişli / Nişantaşı’ndaki (Harbiye, Abdi İpekçi Cd. Ada Apt No:22) özel muayenehanemizde tüm hastalarımız için süreç şu standartlarla yürütülür:
- Kapsamlı Anestezi ve Dahiliye Hazırlığı: Operasyon öncesinde kan tahlilleri, kalp ve akciğer değerlendirmeleri yapılarak hastaya en uygun ve en konforlu anestezi yöntemi belirlenir; kan sulandırıcı gibi düzenli kullanılan ilaçların planlaması yapılır.
- Multimodal Ağrı Yönetimi: Ameliyat sırasında ve sonrasında uygulanan bölgesel bloklar ve kişiye özel ağrı kontrol protokolleri sayesinde hastalarımız ameliyat sonrası erken dönemi ağrısız ve konforlu geçirir.
- Erken Mobilizasyon (Erken Hareket): Eklem sertliğini önlemek, kas gücünü korumak ve kan dolaşımını desteklemek amacıyla ameliyat sonrası ilk 24 saat içinde doktor gözetiminde egzersiz ve yürüyüş protokolü başlatılır.
- Su Geçirmez Modern Pansuman ve Hijyen: Taburculuk öncesinde uygulanan özel su geçirmez steril yara örtüleri sayesinde hastalarımız evlerinde güvenle banyo yapabilir ve yara bakımı zahmetsizce tamamlanır.
- Birebir Hekim Takibi ve Egzersiz Programı: Taburculuk sonrasında Nişantaşı muayenehanemizdeki kontrol randevularında yara iyileşmesi, eklem hareket açıklığı ve kas kuvveti bizzat Prof. Dr. Nevzat Selim Gökay tarafından takip edilerek aşamalı egzersiz geçişleri yönetilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Rotator tendon tamirinde çift sıra (double-row) tekniği nedir?
Yırtılan omuz tendonunun kemiğe tek sıra yerine çift sıra özel çapalarla (ankor) dikilmesidir. Tendon-kemik temas yüzeyini artırarak çok daha sağlam bir tutunma ve yüksek iyileşme oranı sağlar.
Rotator manşet yırtığı tedavi edilmezse ne olur?
Zamanla yırtık büyür, tendon geri çekilir (retraksiyon), kas dokusu yağlanarak işlevini kaybeder ve omuz ekleminde geri dönüşü olmayan kireçlenme (rotator kılıf artropatisi) gelişir.
Ameliyat sonrası omuz askısı ne kadar kullanılır?
Tendonun kemiğe güvenle kaynaması için 6 hafta omuz kol askısı kullanılır; bu süreçte 2. haftadan itibaren fizyoterapist eşliğinde pasif hareket açıklığı egzersizleri yapılır.
Kısmi (parsiyel) rotator tendon yırtıklarında ameliyat gerekir mi?
Yüzeyel ve küçük kısmi yırtıklar fizik tedavi ve enjeksiyonlarla takip edilebilir. Ancak tendon kalınlığının yarısından fazlasını (%50+) tutan kısmi yırtıklar ve gece ağrısı yapan yırtıklar tam kata ilerleme eğiliminde olduğu için artroskopik olarak onarılmalıdır.
Ameliyat sonrası neden 6 hafta kol askısı kullanılır?
Dikilen tendonun kemik dokusuna biyolojik olarak kaynaması ortalama 6 hafta sürer. Bu sürede kolu kendi kas gücünüzle kaldırmanız dikişleri zorlayabileceği için askı tendonu korur; ancak pasif egzersizlerle omuzun donması engellenir.
Rotator tendon yırtığı çok gecikirse ne olur?
Yıllarca ihmal edilen yırtıklarda tendon içeri doğru büzüşerek kısalır ve kas dokusu yağa dönüşür. Bu evrede tendon artık dikilemez hale gelir ve ters omuz protezi gibi daha büyük ameliyatlar gerekebilir.
Bu tedavide Anadolu Sigorta, Allianz Sigorta ve Türkiye İş Bankası çalışan ve emeklileri anlaşması geçerli midir?
Evet. İstanbul Şişli / Nişantaşı özel muayenehanemizde yapılan muayene, tanı ve gerçekleştirdiğimiz cerrahi tedavi süreçlerinde Anadolu Sigorta, Allianz Sigorta ile Türkiye İş Bankası çalışanları, emeklileri ve bakmakla yükümlü oldukları yakınları için doğrudan anlaşmamız geçerlidir.